Nowy raport wskazuje lukę w systemie bezpieczeństwa państwa
Polska rozwija zdolności militarne i wzmacnia swoją pozycję na wschodniej flance NATO, ale wciąż nie posiada spójnego systemu komunikacji strategicznej. W praktyce oznacza to, że jeden z instrumentów odstraszania, budowania odporności społecznej i realizacji interesów państwa pozostaje niewykorzystany. Frontline Foundation opublikował właśnie raport „Niema potęga. Komunikacja strategiczna. Broń, której Polska nie ma” autorstwa płk. rez. Lecha Wojciechowskiego. Wskazuje w nim 11 rekomendacji zmian, które mają pomóc zbudować skuteczny system komunikacji strategicznej państwa.
Komunikacja strategiczna to integralny instrument bezpieczeństwa państwa, wpływający na jego wiarygodność, siłę odstraszania, pozycję wśród sojuszników i zdolność zarządzania kryzysami. Raport Frontline Foundation wskazuje, że brak odpowiednich zdolności narracyjnych może osłabiać polityczną suwerenność państwa.
– Rewolucja technologiczna sprawia, że konkurencja między państwami, przedsiębiorstwami i ideami rozgrywa się – jak nigdy dotąd i w tak szybkim tempie – w sferze komunikacji i kognitywnych aspektów postrzegania rzeczywistości. Państwo, które nie potrafi właściwie uzasadniać i komunikować swojej polityki oraz działań – zarówno wobec własnych obywateli, jak i innych państw oraz wspólnoty międzynarodowej – prędzej czy później poniesie tego negatywne konsekwencje. Nie tylko nie będzie w stanie prowadzić działań aktywnych w obronie swoich interesów, ale z czasem może stać się ofiarą obcej komunikacji strategicznej – mówi płk. rez. Lech Wojciechowski, autor raportu i wiceprezes zarządu Frontline Foundation.
Polska ma potencjał. Nie ma jednak systemu
Jednym z największych paradoksów opisanych w publikacji jest fakt, że Polska dysponuje rosnącymi zdolnościami obronnymi, doświadczeniem państwa frontowego, silnymi relacjami sojuszniczymi i znacznym potencjałem społecznej mobilizacji, a wciąż nie wypracowała trwałego, ogólnopaństwowego systemu komunikacji strategicznej.
Brakuje powszechnie przyjętej definicji, centralnych dokumentów koncepcyjnych i wyspecjalizowanych struktur odpowiedzialnych za działania informacyjne na poziomie strategicznym. Istniejące kompetencje są rozproszone między poszczególnymi instytucjami, a wiele działań ma charakter resortowy i reaktywny.
To właśnie tym jest tytułowa „niema potęga” – państwem posiadającym możliwości obronne, które nie zbudowało jeszcze równie silnej zdolności do komunikowania swojej pozycji i realizowania interesów w środowisku informacyjnym.
Komunikacja może być elementem odstraszania
Raport Frontline Foundation pokazuje komunikację strategiczną jako element systemu bezpieczeństwa. Jej zadaniem jest m.in. wzmacnianie woli społeczeństwa do obrony państwa, utrzymywanie zaufania do instytucji podczas kryzysu, przeciwdziałanie operacjom wpływu, wspieranie działań dyplomatycznych i budowanie międzynarodowej pozycji państwa. Może także pełnić funkcję odstraszającą poprzez komunikowanie przeciwnikowi zdolności, determinacji, czerwonych linii i potencjalnych kosztów agresji. Rozwój komunikacji strategicznej powinien być dla Polski naturalnym uzupełnieniem odporności militarnej i pozamilitarnej państwa.
Przewodów, granica i naruszenia przestrzeni powietrznej
Raport analizuje także sposób komunikowania przez państwo kryzysów, które miały miejsce w ostatnich latach. Jednym z przykładów jest upadek rakiety w Przewodowie. Autor pozytywnie ocenia powściągliwość władz i koordynację działań z NATO. Zwraca jednak uwagę na próżnię informacyjną w pierwszych godzinach po eksplozji oraz późniejsze problemy z komunikacją wyników śledztwa.
W raporcie analizowane są również naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej w latach 2022-2025. W tym przypadku widoczna jest stopniowa poprawa – od improwizacji i opóźnień po komunikaty w czasie rzeczywistym i koordynację przekazu z sojusznikami.
Trzecim przypadkiem jest kryzys na granicy polsko-białoruskiej. Publikacja wskazuje zarówno na sukces w upowszechnieniu na poziomie europejskim pojęcia „instrumentalizacji migracji”, jak i problemy z przedstawieniem polskiej perspektywy zagranicznym odbiorcom.
11 rekomendacji dla państwa
Autor prezentuje również 11 kierunków zmian, obejmujących m.in. stworzenie doktryny komunikacji strategicznej, powołanie instytucji wspierającej koordynację państwa, ustanowienie mechanizmów konsultacji między ośrodkiem prezydenckim a rządem, rozwój kompetencji, regularne testowanie procedur kryzysowych, wykorzystanie nowych technologii, rozwój zdolności prowadzenia operacji informacyjnych oraz wzmocnienie współpracy z mediami, społeczeństwem obywatelskim i partnerami międzynarodowymi.
Szczególnie istotne jest odejście od założenia, że za bezpieczeństwo informacyjne odpowiada wyłącznie administracja. W dojrzałym systemie uczestniczyć mają również sektor prywatny, firmy technologiczne, media, uczelnie, organizacje pozarządowe, sektor kreatywny i społeczeństwo obywatelskie.
System trzeba zbudować, zanim będzie potrzebny
Komunikacja strategiczna nie może być uruchamiana po wystąpieniu kryzysu. Należy ją rozwijać w czasie pokoju. Publikacja przenosi debatę o komunikacji państwa z obszaru PR i walki z fake newsami do dyskusji o bezpieczeństwie narodowym. Zamiast kolejnych doraźnych działań proponuje spojrzenie systemowe – od doktryny i instytucji, przez technologię i służby, po media, biznes i społeczeństwo.







