Ankieta EBI wykazała, że Polacy są gotowi zapłacić większy podatek dochodowy, aby pomóc sfinansować sprawiedliwą transformację klimatyczną

NAJWAŻNIEJSZE WNIOSKI                                         

• Na szczycie listy wyzwań, jakie polscy respondenci widzą dla swojego kraju, znajdują się rosnące koszty życia i dostęp do opieki zdrowotnej, a tuż za nimi obawy o klimat i środowisko.
• Większość ankietowanych uważa, że przejście na gospodarkę neutralną dla klimatu może nastąpić tylko wtedy, gdy jednocześnie zostanie rozwiązany problem nierówności.
• Prawie dwie trzecie badanych zaakceptowałoby podwyżkę podatku dochodowego, aby pomóc osobom o najniższych dochodach w dostosowaniu się do wymagań polityki klimatycznej.
• Prawie trzy czwarte opowiada się za wyeliminowaniem dotacji i ulg podatkowych dla sektora lotniczego i wszystkich firm, których działalność w dużym stopniu opiera się na paliwach kopalnych.
• Tylko połowa respondentów uważa, że rząd powinien oferować rekompensaty finansowe krajom dotkniętym zmianami klimatu do których się nie przyczyniły.

Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) przeprowadził już szóstą edycję ankiety dotyczącej klimatu. Oto jedne z najbardziej uderzających wyników tej corocznej ankiety przeprowadzonej w sierpniu i wrześniu 2023 roku. Realizowana od 2018 roku ankieta EBI dotycząca klimatu oferuje cenny wgląd w poglądy mieszkańców głównych gospodarek świata związane ze zmianą klimatu, a bierze w niej udział ponad 30 000 respondentów w Unii Europejskiej, Stanach Zjednoczonych, Chinach, Indiach, Japonii, Wielkiej Brytanii, Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Kanadzie i Korei Południowej. EBI jest pożyczkodawcą Unii Europejskiej i największym na świecie wielostronnym kredytodawcą finansującym działania w dziedzinie klimatu.

Zgodnie z wynikami ankiety EBI dotyczącej klimatu po kolejnym trudnym roku, naznaczonym nie tylko inflacją, ale także rekordowymi falami upałów i suszami, polscy respondenci stali się bardziej świadomi poważnych skutków zmiany klimatu i konieczności podjęcia natychmiastowych działań zarówno w Polsce, jak i na świecie. Rosnące koszty życia są przez polskich respondentów uważane za największe wyzwanie[1] (66% umieszcza je w pierwszej trójce obaw dla swojego kraju, co jest wynikiem o 2 punkty procentowe niższym niż średnia w UE), natomiast na drugim miejscu wskazywano dostęp do opieki zdrowotnej (41%). Skutki zmiany klimatu i degradacja środowiska zajmują trzecie miejsce, przy czym 40% ankietowanych zalicza je do kategorii poważnych obaw (10 punktów procentowych poniżej średniej w UE).

Potrzeba sprawiedliwej transformacji we własnym kraju oraz w krajach dotkniętych problemami klimatycznymi

Koszty finansowe i konsekwencje transformacji ekologicznej prawdopodobnie wpłyną na budżety osobiste, przy czym najbardziej ucierpią gospodarstwa domowe o niższych dochodach.

W tym kontekście większość Polaków apeluje o sprawiedliwą politykę przeciwdziałania kryzysowi klimatycznemu.  61% ankietowanych (w porównaniu ze średnią w Unii Europejskiej wynoszącą 68%) twierdzi, że przejście na gospodarkę niskoemisyjną może nastąpić tylko wtedy, gdy jednocześnie zostanie rozwiązany problem nierówności społecznych i ekonomicznych.

Jednak tylko 42% respondentów uważa, że rząd jest zdolny do skutecznego przeprowadzenia takiej sprawiedliwej transformacji klimatycznej.

W odniesieniu do ewentualnych rekompensat dla krajów rozwijających się, aby pomóc im radzić sobie ze skutkami zmiany klimatu – oczekuje się, że będzie to kluczowy temat omawiany na konferencji ONZ w sprawie zmiany klimatu (COP 28) w Dubaju w 2023 roku – polscy respondenci są bardziej podzieleni w kwestii rozszerzenia pomocy poza granice własnego kraju w celu wsparcia krajów najbardziej podatnych na zmianę klimatu i przeprowadzenia na całym świecie sprawiedliwej transformacji w kierunku przyszłości neutralnej dla klimatu i odpornej na zmiany klimatu.

51% respondentów (9 punktów procentowych poniżej średniej w UE wynoszącej 60%) zgadza się, że kraj powinien oferować rekompensaty finansowe krajom dotkniętym zmianami klimatu, aby pomóc im w walce z nimi.

Podatki na rzecz wsparcia sprawiedliwej transformacji

Wyniki ankiety pokazują, że 65% polskich respondentów (6 punktów procentowych powyżej średniej w UE wynoszącej 59%) byłoby skłonnych płacić większy podatek dochodowy, aby pomóc gospodarstwom domowym o niższych dochodach poradzić sobie z kosztami zielonej transformacji. 51% zgodziłoby się zapłacić dodatkowe 1-2% swojego dochodu, a 13% zaakceptowałoby dodatkowe 5-10%.

Większość respondentów poparłaby również inne rodzaje podatków związanych z klimatem. Na przykład 71% respondentów opowiedziało się za reformą podatku od paliw kopalnych w celu wyeliminowania dotacji i ulg podatkowych dla sektora lotniczego i innych branż, których działalność w dużym stopniu opiera się na paliwach kopalnych.

Komentarz wiceprezes EBI Teresy Czerwińskiej:

„Najnowsze badanie EBI dotyczące klimatu wskazuje, że Polacy mają głęboką świadomość zachodzącej zmiany klimatu i są gotowi zaangażować się w rozwiązanie tego problemu. Wiedzą, że skuteczna transformacja w kierunku gospodarki neutralnej dla klimatu wymaga jednoczesnego zajęcia się nierównościami społecznymi i ekonomicznymi. W Europejskim Banku Inwestycyjnym z pełnym zaangażowaniem wspieramy sprawiedliwą transformację, która nikogo nie pozostawi na uboczu zmian. Solidarność i możliwe do wdrożenia środki są teraz ważniejsze niż kiedykolwiek”.

[1] Respondenci musieli wybrać trzy wyzwania, które uważają za największe dla swojego kraju, z losowo przetasowanej listy dziesięciu wyzwań: wzrost kosztów życia, bezrobocie, zmiana klimatu, degradacja środowiska, niestabilność polityczna, nierówności dochodowe, dostęp do opieki zdrowotnej, migracje na dużą skalę, cyberataki i terroryzm.